Babamla ilgili en komik hatıralarımdan birinde dört veya beş yaşlarındayım. Ne yaramazlık yaptığımı hatırlamıyorum, ama annem de babam da bana kızgın, babam beni azarlıyor. En sonunda dikleniyorum, babama “Hadi annem bana bağırır, o benim annem, beni aylarca karnında taşıdı, sen kimsin, bana böyle bağıramazsın!” diyorum. Annemin de babamın da şaşkınlıktan suratlarının değiştiğini, annemin ağzından “Poffft!” diye tuhaf bir ses çıktığını, babamın kızgınlığının uçup gittiğini hatırlıyorum. İkisi de bana güldüler, uzun zaman niye güldüklerini anlamadım.


Geçmiş zaman olur ki... Babamla dans ediyorum...

Çok şeker, çok özel bir babam vardı. Anlatmaya kalksam hem buradaki sayfalar yetmez, hem de babası aynı derecede tatlı olmayan okuyuculara haksızlık olur. Onun yerine Haziran ayında kutlayacağımız babalar gününden bahsedelim…

Babalar Günü ne zamandır kutlanıyor?
Bazı Avrupa ülkelerinde Babalar Günü, Orta Çağ’dan beri Mart ayında kutlanır. Onlar bu kutlamayı dinî açıdan ele alıp, İsa Peygamber’in dünyevi babası Aziz Joseph anısına, Mart ayının 19. günü kutlarlar. Babalar gününün tüm dünyada yaygın olarak kutlanması ise 20. yüzyılda, ABD’de başlıyor. Annelerini kaybeden altı kardeş, bu kaybın ardından babalarının kendileriyle ne kadar güzel ilgilendiğini görünce, babalarını onurlandırmak istemiş. Bu sebeple, en büyük abla Sonora Louise Smart Dodd, babalarının doğum günü olan 5 Haziran’ı Babalar Günü olarak kutlamak için Spokane şehir meclisine başvurmuş. Hazırlıklar yetişmemiş, kutlama haziranın 3. haftasına çekilmiş. Böylece, ilk Babalar Günü, 19 Haziran 1910’da kutlanmış.


İlk Babalar Günü kutlaması, Spokane / Washington, 1910

1924 yılında ABD Başkanı Calvin Coolidge kutlamaları desteklemiş, ama resmî olarak bir Babalar Günü ilan etmemiş. Tarih 1966 yılını işaret ettiğinde ise Başkan Lyndon Johnson, her haziran ayının üçüncü pazar gününü Babalar Günü ilan etmiş.

- Almanya’da Babalar Günü, Paskalya’dan 39 gün sonra kutlanır. Bu günde, erkek gruplarının bira ve atıştırmalıklarla dolu el arabalarıyla kırsal kesimde yürüyüş yapması gelenektir. Yürüyüşler genellikle neşeli ve gürültülüdür. Sadece babalık değil, arkadaşlık da kutlanır.


Babalar Günü, Almanya

- Tayland’da Babalar Günü, merhum Kral Bhumibol Adulyadej’in doğum günü olan 5 Aralık’ta kutlanır. Bu gün ulusal bir tatildir. Çocuklar babalarına sarı kana zambakları hediye eder. Birçok Taylandlı, Kralın rengi olan sarı renkli kıyafetler giyer ve günü hayır etkinlikleri ve dinî törenlerle geçirir.

- Brezilya’da Babalar Günü, Ağustos ayının ikinci Pazar günü kutlanır. Aileler, genellikle mangal etrafında, görkemli yemeklerin tadını çıkarmak için bir araya gelir. Çocuklar, sevgilerini ve minnettarlıklarını ifade etmek için hediyeler ve şiirler hazırlarlar.

- Avustralya’da Babalar Günü Eylül’ün ilk pazarıdır. Baharın gelişiyle aynı zamana denk gelen bu dönemde aileler piknik, plajda gün geçirme, mangal yapma, balık tutma veya yürüyüş gibi açık hava etkinlikleriyle kutlama yaparlar.

- İtalya’da Babalar Günü, Hz. İsa’nın dünyevi babası Aziz Joseph’un yortusuna denk gelecek şekilde, her yıl 19 Mart’ta kutlanır. Katolik geleneğinde derin kökleri olan bir gündür… Ayrıca, ülke genelinde yaygın bir isim olan Giuseppe (Joseph /Yusuf) adını taşıyan herkes için de bir kutlama günüdür.

- Güney Kore’de ve İsrail’de Anneler Günü, Babalar günü yoktur. Aile Günü vardır.


Hayvanlar alemine de bir göz atalım, en iyi ve en kötü babaları biraz tanıyalım…
Hayvanlar aleminin en ilginç babaları deniz atları ve deniz ejderleridir. Bu babalar hamile kalırlar! Deniz atlarında hamilelik süreci, dişinin yumurtalarını erkeğin karnındaki özel bir “kuluçka kesesine” bırakmasıyla başlar.


Doğum yapan deniz atı

Bu eşsiz süreçte, dişinin devrettiği yumurtaları erkek kendi içinde döller ve yaklaşık 2-4 hafta boyunca yavruları kesesinde taşıyıp besledikten sonra doğum yapar.


Hayvanlar aleminin en iyi, en fedakâr babalarından biri de İmparator Penguen. Anne penguen yumurtladıktan sonra beslenmek için denize dönerken, baba penguen yumurtayı yaklaşık 2 ay boyunca, -40 dereceyi aşabilen dondurucu Antarktika kışında ayaklarının üzerinde ve özel kuluçka kesesinde sıcak tutar. Baba penguenler, kuluçka süresi boyunca hiçbir şey yemezler ve kilolarının önemli bir kısmını kaybederler.



Yavrusu olan iribaşı sırtında taşıyan bir erkek zehirli ok kurbağası

Zehirli ok kurbağası babaları son derece özverili ebeveynlerdir. Yumurtaları koruyarak, nemli tutarak ve yumurtadan çıkan iribaşları sırtlarında yağmur ormanı ağaçlarının tepesindeki su dolu “yuvalara” taşıyarak yavruların yetiştirilmesinde öncülük ederler. Bu yoğun baba bakımı, yavruların tehlikeli bir ortamda hayatta kalmasını sağlar.

Goril babalar (özellikle baskın gümüş sırtlı erkekler), koruyucu, sabırlı ve şaşırtıcı derecede şefkatli bakıcılardır. Yavrularının hayatta kalmasında hayati bir rol oynarlar. Güvenlik sağlarlar ve yavruları ile saatlerce nazikçe oynarlar.

Erkek boz ayılar ise genellikle yalnız yaşayan, yavrularını büyütmede hiçbir rol oynamayan ve bazı durumlarda kendi yavruları da dahil, bölgelerindeki yavruları öldüren babalardır. Hiç şefkatli değildirler. İlkbahar mevsiminde (Mayıs-Temmuz) birden fazla dişiyle çiftleşmeye öncelik verirler.

Erkek deniz samurları da yavrularının yetiştirilmesinde hiçbir rol oynamaz. Dişi, başının çaresine bakmak zorundadır. Babalar çok eşlidir ve birden fazla dişiyle çiftleşmek için bölgelerini savunurlar. Erkek çiftleşirken agresiftir, dişileri ısırır. Bazen yavrularının annelerinden yiyecek çalmak için kendi yavrusunu rehin alır, ancak anne samur ona yiyecek verirse serbest bırakır!

Söz konusu olan ebeveynlik olduğunda, sürüngenler genellikle kötü bir üne sahiptir. Ancak soğukkanlı olmak, kötü bir ebeveyn olmak anlamına gelmiyor. Şefkatli sürüngenlerden biri de, Hindistan ve Güney Asya’da yaşayan, ince burunlu ve nesli tükenmekte olan bir timsah çeşidi olan gharial’dır. Dişi ghariallar, kafa tokuşturma ve tıslama içeren karmaşık bir çiftleşme ritüelinin ardından yumurtalarını çamurlu nehir kıyısında kurdukları yuvalara bırakırlar. Minik timsah yavruları yuvalarından çıktıktan sonra, en yakın yetişkin erkek veya dişi gharial’ın yanına koşarlar. Akraba olmayan yavruları avlayan diğer yırtıcıların aksine, erkek ghariallar yeni doğan yavruları, hangi yuvadan geldiklerine ve kimin yavrusu olduğuna bakmaksızın korurlar. Çoğu zaman bu koruma, yavruların bir yetişkinin sırtına binerek yolculuk etmelerini de içerir.


Dev su böceği ve yumurtaları

Dev su böcekleri usta avcılardır. Yavrulara babaları bakar ve yumurtalarını kanatları arasında, çatlayana kadar korurlar. Bu süreçte erkek üreyemez; dişiler ise çiftleşmeye devam edebilir. Yumurtalar çatladıktan sonra bile, baba yavrularına bakmaya devam eder, bazen bu süre iki yılı bulur.

Küçük Gobi kaya balığı feci bir babadır. Eş çekmek için deniz tabanında yuva yaparlar. Çiftleşmeden sonra, dişiler etraftayken yumurtalara ve yavrulara özenle bakarlar. Erkekler (hesapta) yuvayı temiz tutar ve yavruların hayatta kalma şansını artırmak için yumurtaları yüzgeçleriyle havalandırırlar. Ancak bu babaların, bakımları altındaki yumurtaların büyük bir kısmını yeme eğilimleri vardır! Çoğunlukla büyük yumurtaları yerler. Bu davranış erkeklerin yavrularını koruma süresini kısaltır çünkü daha büyük yumurtaların kuluçka süresi daha uzundur. Bazı erkekler dişiler ortada olmadığında yuvalarını sahipsiz bırakırlar ve hatta tüm yumurtaları yerler!

Kazlar ve kuğular mükemmel ebeveynlerdir, kuş dünyasının en iyilerindendirler. Hem dişi hem de erkek kuşlar, yırtıcılara karşı koruma sağlayarak ve yiyecek bulmayı göstererek yavru bakımına aktif olarak katılırlar. Öte yandan ördeklerde erkeklerin yavru bakımında neredeyse hiç rolü yoktur. Çoğu erkek ördek dişi kuluçkaya yatmaya başladığında veya yumurtalar çatladıktan kısa bir süre sonra dişiyi terk eder. Kazanova gibi yeni eş arar. Üstelik erkek ördeklerin çoğu çiftleşme döneminin sonunda, dişiyi çeken muhteşem renklerini kaybedip dişi gibi kahverengi ve gösterişsiz olur. Aynı, flört döneminde giyinip süslenip, tıraş olan, evlendikten sonra ise televizyonun karşısında atletle oturup bira içen karikatür kahramanı erkekler gibi.

Erkek aslanlar öncelikle koruyucu bekçi rolü üstlenirler. Yavru bakımına doğrudan müdahale etmezler; bölgeyi güvence altına almaya ve yavruların hayatta kalmasını sağlamak için sürüyü rakip erkeklerden korumaya odaklanırlar. Dişi aslanlar avlanma ve yavruların günlük bakım işlerini üstlenir. Erkekler çoğu zaman yavrulara kayıtsız ve hatta onlardan rahatsız görünseler de, zaman zaman yavrularla oyun oynayabilir veya onları tımar edebilirler. Buna karşılık erkek aslan midesine çok düşkündür. Dişilerden ve yavrulardan önce kendi beslenir, yemeğine göz dikilirse yavruları şiddetle cezalandırır.

Hayvanlar alemi anlatmakla bitmez, biz insanlara dönelim. Artık bu dünyadan ayrılmış babalara rahmet diliyorum, yaşayan babalara da sağlık ve keyif. Evlatlarınızın güzel günlerini görün, Babalar Günü kutlu olsun…

 

Kaynaklar:
Wikipedia
https://timeride.de/en/life-at-the-limit-the-limes/
https://www.thoughtco.com/the-best-and-worst-fathers-in-the-animal-kingdom-4052349
https://zooatlanta.org/gorilla-dads/
https://www.thegiftexperience.co.uk/news/articles/father-s-day-history-and-traditions-from-around-the-world?srsltid=AfmBOooHUTNQQqOKyxF07u2MDwb5kOByEfWHWK_ELpDauJBD1MadCQxT
https://youtu.be/QP37rnwa-UY
https://www.smithsonianmag.com/blogs/national-museum-of-natural-history/2022/06/16/get-to-know-the-natural-worlds-most-devoted-dads/
https://evrimagaci.org/dev-su-bocekleri-belostomatidae-7943
https://www.ducks.org/conservation/waterfowl-research-science/parental-care#:~:text=A pair of adult swans,shortly after her eggs hatch.
https://www.nathab.com/blog/the-9-best-dads-in-the-animal-kingdom