Haber Fotoğrafı: Felix Baumgartner uzay atlayışı için kapsülden çıkıyor...
Bugünlerde dünyanın gözü ayda ve 54 yıl sonra tekrar çevresini dolanmakta olan Artemis II’de. İlk ay yolculuğunu hatırlıyorum da nasıl bir heyecandı o! Nasıl bir kalp çarpıntısı! Düşündüm de biz o yürek çarpıntısında idiysek, mürettebatın aileleri ne durumdaydı acaba; o zaman da şimdi de... Düşünsenize, evladınız, eşiniz, babanız o kutunun içinde ve sağ salim döneceğinin bir garantisi yok! Ölümcül kazalar da yaşanmadı değil sonuçta bu yolculuklarda ve tek bir haklı sebebi var, insanlık için! İnsanlık için? Dünya tehlikede olsa, hayat memat meselesi, faraza bir göktaşı tehlikesindeyiz, bir uzaylılar saldırısı, insanlığı kurtarmak için tamam ülkemin kahramanı oğlum, kocam, kardeşim her ne ise! Ama seneler sonra uydu ya da uymadı, ayda koloni kurulacak uygun şartlar bulunamadı ve bir avuç astronot bu uğurda öldü... Bunu nasıl karşılar/ karşılamalı insan?
Her neyse, bunun tartışmasını sosyologlara bırakıp, şuraya varmaktır amacım: Dünyaya bir kere geldiğimizi biliyoruz, o halde insan, hayatını hiçe saymalı mıdır? Veya şöyle sorayım, insan hangi nedenlerle bu denli değerli bir emanetini tehlikeye sokmalıdır? “Felix Baumgartner” gibi meselâ aya yolculuklara özenip, astronot olamasa da, stratosferin tepesinden kendini aşağı atacak kadar?
Felix Baumgartner 20 Nisan 1969 - 17 Temmuz 2025
Felix Baumgartner diye biri…
1969 Avusturya doğumlu Felix, küçük yaşlardan itibaren havacılık öncülerinin hikâyelerinden göklerdeki özgürlük duygusuna heves etti ve bu heves onu gençlik yıllarında, hiçbir mühendislik geçmişi veya askeri eğitimi olmamasına rağmen paraşütle atlamayı keşfetmeye götürdü, ardından ekstrem sporlara yönelmesi azmi ve sınırları zorlamaya duyduğu derin sevgiyle beslendi.
İnsan hayatı ile neden kumar oynar?
İşte buna oldum olası akıl erdirememişimdir. Dağcılık gibi, boks gibi sporlarda spor imajı altında insanın hayatını riske atması… Hatırlayın, Muhammed Ali Clay daha 42 yaşında, yediği yumruklardan Parkinson’a yakalanıp hayatı boyunca yarım adam yaşadı. Ya Steve Irwin’e ne demeli?
Steve Irwin
Vahşi hayvanlara karısını da yanına alarak kucak kucağa varacak kadar yakınlaşan bu maceraperestin bir Vatos’un zehirli iğnesi ile ölmesi? Alplerde, Himalayalarda ölen onlarca dağcı?
Kariyer ve para yanında, ün kazanma hırsı ile hayatını ortaya koyanlarda yaşam arzusu, diğerlerinin gölgesinde kalmış diyebiliriz. Kimilerinde hayatı ile kumar oynamak, kişilik sorunu olanların meydan okuma ile kendini dengelemesi, adrenalinin verdiği keyif, başarı ile sosyal statü kazanımı. Bu aktiviteler önemli tehlikeler içerir ve bunları yapanların çoğu aşırı önlemler alır, eğitim görür veya önemli deneyime sahiptir. Yeterli güvenlik önlemleri almayanlarsa hem kendi hem başkalarının hayatını riske atarlar.
Ne yazık ki, spor adı altında yapılan aktivitelerin kayıtları sadece ölüm riskini ele alıyor, yaralanmaları hesaba katmıyor. Hasılı, bu aşırı aktivitelerdeki risk alma davranışı genellikle basit bir spor veya fitness sevgisinin ötesinde, psikolojik, sosyal ve duygusal faktörlerin karmaşık bir karışımından kaynaklanır ve sundukları, algılanan ödüllerle dengelenir. Elbette ki, viral olan videolarda gördüğümüz hiçbir korunma önlemi almadan örneğin, gökdelenden gökdelene atlayan veya onlara tırmanan, motosikletleri ile dağların dar ve sivri kayalıklarında akrobasi yapan, vahşi hayvanlarla muhtelif riskli hareketlere girişen gençlerin ruhsal sorun ve dürtülerini hesaba katmadım. Bazı durumlarda dijital şöhret, bireylerin daha geniş kitleleri etkilemek için sınırları zorlamasıyla daha riskli davranışlara yol açar. Aşırı risk alma aynı zamanda duygusal bir rahatlama veya kaçış biçimi de olabilir. Cesaret, beceri ile tehlikeli provokasyon arasındaki çizgiyi bulanıklaştırıp, etik sorunlar ortaya çıkarabilir. Heyecanın ötesinde, gereken yoğun konsantrasyon, kişisel zorluklardan, kaygıdan veya travmadan güçlü bir dikkat dağıtıcı unsur olabilir. Bu heyecan bağımlılık yapar ve her yeni başarıyla sınırları daha da zorlama isteği yaratır.
Felix’i tetikleyen Red Bull Stratos projesi
Felix Baumgartner’in göklerde uçmak hayali on yıllarca süren deneyimlerle şekillenirken, ekstrem spor sponsorlukları ile özdeşleşmiş, enerji içeceği şirketi Red Bull’un “Red Bull Stratos” projesini geliştirmek üzere onlarla ortaklık kurmasıyla somutlaştı. Bu proje, bir insanı daha önce kimsenin atlamadığı kadar atmosferin yüksekliklerine göndererek insan olanaklarının sınırlarını zorlama misyonunu içeriyordu.
Felix Baumgartner, Roswell, New Mexico'da stratosferden yaptığı atlayışın ardından
Projenin amacı Allah’tan sadece rekor kırmakla ilgili değildi, atlayıştan elde edilen veriler, insan vücudunun yüksek irtifa serbest düşüşüne nasıl tepki verdiğine dair kritik bilgiler sağlayacak ve astronot güvenliği ile uzay teknolojileri açısından önemli sonuçlar doğuracaktı. Atlayışa giden aylar; kapsamlı eğitim, mühendislik atılımları ve titiz planlamanın bir karışımıydı. Felix, stratosferin neredeyse vakum ortamında onu koruyacak özel bir basınçlı giysi, oksijen ve sıcaklık düzenlemesi sağlayan bir yaşam destek sırt çantası geliştirmek için bilim insanları, mühendisler ve doktorlarla yakın iş birliği içinde çalıştı. Ayrıca, atlayışın aşırı streslerine hazırlanmak için yoğun soğuk, hava basıncı ve serbest düşüşte ses hızını aşmanın fizyolojik zorlanması gibi fiziksel ve psikolojik şartlandırmalardan geçti. Onu yüksekliğe taşıyan bir helyum balonunda yükselişten, kapsülden ayrılıp serbest düşüşe başlayacağı ana kadar her ayrıntı incelendi.
Fiziğin sınırlarını aşmak
O tarihî günde, yani 2012’nin bir Ekim gününde, şafak New Mexico, Roswell’in ufkunu boyarken, Felix özel olarak tasarlanmış bir helyum balonunda yavaşça 128.000 feet (39.045 metre) yüksekliğe tırmandı. Bu, ticari uçakların seyir yüksekliğinin yaklaşık dört katıydı. Saatlerce süren gergin hazırlıktan sonra, kapsül kapısı açıldı ve Felix atladı. Ardından eşi benzeri görülmemiş bir serbest düşüş yaşandı. Ses üstü hızlara ulaşan Felix, saatte 833,9 mil (1.342 km/sa.) azami hıza ulaşarak ses bariyerini aştı ve ardı ardına birçok rekor kırdı:
- En yüksek serbest düşüş atlayışı
- En hızlı serbest düşüş hızı
- En uzun mesafeli serbest düşüş
Dünya, Felix’in Dünya’ya doğru hızla düşüşünü nefes nefese izledi. Bir an için kontrolünü kaybedip dengesini yeniden kazandı, kalbi hızla çarpıyordu ve daha önce hiçbir insanın karşılaşmadığı güçlerle yüzleşiyordu. Yaklaşık beş dakika süren düşüşün ardından paraşütünü açtı ve güvenli bir şekilde yere indi; bu sadece insan cesaretinin değil, bilimin, teknolojinin ve titiz ekip çalışmasının da bir zaferiydi. Görev, NASA gibi havacılık ve uzay ajanslarına kritik veriler sağladı ve yüksek irtifa pilotlarının kıyafetlerinde ve fırlatma sistemlerinde güvenlik iyileştirmelerine katkıda bulundu. Tarihî başarısının ardından Felix Baumgartner, sınırları zorlamanın yeni yollarını keşfetmeye devam etti. Risk yönetimi, dayanıklılık ve büyük hayaller kurmanın önemi hakkında konferanslar verdi. Birçoğu onun başka ekstrem gösterilere yönelmesini beklerken, Felix sık-sık, atlayışının adrenalinden çok daha fazlası olduğunu, insanlığı ileriye taşımakla ilgili olduğunu vurguladı.
Felix’ten önce 1960’ta Amerikan hava kuvvetleri pilotu Joseph Kittinger, sonradan Felix’in rekorunu kırdığı 31.300 metre yükseklikten bir atlama gerçekleştirmişti. Felix’ten sonra 2014’te Alan Eustace 41.419 metre ile onun rekorunu kırdıysa da hiçbiri ses duvarını aşamadı.
Felix Baumgartner 56 yaşınSant’Elpidio kentinde motorlu yamaç paraşütü kazasında öldü
Tahtını yaptı ama bahtını……
Korkusuz Felix diye adlandırılan Baumgartner, 17 Temmuz 2025’te İtalya’nın Porto Sant’Elpidio kentinde motorlu yamaç paraşütü yaparken tespitlere göre “insan hatası” sonucu, kontrolünü kaybetti ve yere çakılarak daha 56 yaşında hayatını kaybetti. Felix Baumgartner, uzayın kenarından yaptığı atlayışla, keşfedilmiş gibi görünen çok şeyin olduğu bir çağda, dünyaya hâlâ fethedilecek sınırlar olduğunu gösterirken, atlayışı, keşif tarihinin dönüm noktalarından biri olarak kalıyor ve hepimize bazen yıldızlara gerçekten dokunmak için bir inanç sıçraması yapmanız gerektiğini hatırlatıyor.
Not:
Felix Baumgartner’in atlayış videosunu izlemek için:
https://www.redbull.com/tr-tr/red-bull-stratos-ta-neler-yasandi
