Haber fotoğrafı: Loving filminden bir sahne
Bu ay size bir film tanıtmak istiyorum. Filmin adı Loving (2016). Yönetmen: Jeff Nichols. ABD’nin güneyinde geçen etkileyici hikâyelerin filmlerinin yönetmeni.
Meğer, ABD anayasasının uygulanışının değişmesine yol açan, birbirlerine aşık bir çift varmış. Bunu duymuş muydunuz? Ben olayı ilk kez bu filmde duydum. 50’li yılların sonlarında Virginia kırsalında Richard Loving adlı bir inşaat işçisi var. Adam beyaz, bir hayli de sarışın. Beyaz diyorum ama adamın konuşması, oturup kalkması falan tıpkı o yöredeki siyahi arkadaşlarına benziyor. Öyle bir ortamda doğmuş. Kızılderililer, siyahiler, beyaz köylüler, melezler hep beraber yaşıyor. Ten rengini gözleri görmüyor. Keşke herkes böyle olsaydı. Richard Loving’i Avustralyalı aktör Joel Edgerton oynuyor…
Richard’ın sevgilisi Mildred hamile kalıyor. Richard bu duruma çok seviniyor ve evlenebilmek için o devirde ırklar arası evliliğin serbest olduğu Washington DC’ye gidiyorlar. Tahmin edeceğiniz gibi Mildred çikolata renkli bir güzel. Onu da Etiyopyalı Ruth Negga oynuyor. Gerçek Mildred siyahi ve Kızılderili meleziymiş.
Tabii Virginia eyaleti, kasabanın şerifi ve yargıç, bu evliliğe iyi gözle bakmıyorlar. Onlara göre ırkların karışması toplumu piç haline getirir ve Tanrı’nın gazabını üstümüze çekermiş. Şerifin deyimiyle: “Nar bülbülü nar bülbülüdür, serçe ise serçe…”
Loving filminden bir sahne
Virginia eyaleti onları hapse tıkıyor…
Bu aşıkların ikisi de kahraman değil. Kimseye meydan okumuyorlar. Sisteme karşı durmak falan akıllarından geçmeyen gariban insanlar… Evlenmeye gittiklerinde, ilk kez bir şehir görüyorlar. Döndüklerinde Virginia eyaleti onları hapse tıkıyor. Evli kalmak istiyorlarsa, ırklar arası evliliğin serbest olduğu bir yerlere taşınmaları gerekiyor. Öyle yapıyorlar ama bu sefer de Mildred annesinden, babasından, kız kardeşlerinden, çok sevdiği yemyeşil doğadan uzak kalıyor. Üç çocukları oluyor ama şehre tam alışamıyorlar, sıla hasreti çekiyorlar. Richard da genişleyen ailesini geçindirmekte zorlanıyor. Geri dönüyorlar, bu sefer başları tekrar belaya giriyor. Mildred, başlarına gelenleri (o zaman henüz baş savcı olan) Başkan Robert Kennedy’ye yazıyor. Kennedy dosyayı bir Sivil İnsan Hakları örgütüne yönlendiriyor. Örgüt davayı sahiplenip, onlara parasız yardım etmeye karar veriyor.
Gerçek hayat hikâyesi olduğu için film biraz ağır akıyor. Olsun. Çok büyük, tarihî bir olay. Oyuncular, mekânlar ve anlatılanlar çok gerçekçi. Ayrıca gerçek tarihî fotoğrafların aynılarını inanılmaz bir benzerlikle yeniden yaratmışlar.
Çiftin soyadının Loving olması da güzel bir tesadüf bence. “Loving” yani sevgi dolu, aşk dolu olma durumu… Filmin Türkçe adı “Sevmek”... Türkçe isim de yanlış değil. Sevmek, deri rengi tanımayan bir eylemdir!
Filmi seyrettikten sonra olayı bir de internetten araştırdım. Benim seyrettiğim de dâhil olmak üzere üç film varmış haklarında. Birkaç da şarkı… Filmdeki çiftin doğdukları Central Point bölgesi 19. yüzyıldan beri değişik ırktan insanların karışık bir şekilde uyum içinde yaşadıkları bir yermiş, ama eyalette yaşayan diğer beyazlar bölgeye küçümseyerek bakarmış. Filmde de görüyoruz, Richard’ın annesi ebeymiş - siyahi, Kızılderili, beyaz demeden tüm kadınlara doğumlarda yardımcı olurmuş. Filmde görmediğimiz babası ise bölgedeki zengin bir siyahinin yanında çalışmış 25 sene boyu.
Dava ABD Yüksek Mahkemesi’ne ulaşıyor…
Richard’ın arkadaşlarının çoğu siyahiymiş, buna Mildred’ın ağabeyleri de dahilmiş. İkisi tanıştıklarında Mildred 11, Richard 17 yaşındaymış. Çift evlendiğinde sene 1958, Mildred Kennedy’ye mektup yazdığında sene 1963, Virginia eyaletini mahkemeye verdiklerinde sene 1964, davaları en sonunda Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi’ne ulaştığında sene 1965’miş…
Richard ve Mildred Loving, 1965 (Fotografçı: Grey Villet)
1964 yılında Virginia eyaleti yargıcı Leon M. Bazile şöyle demiş:
“Yüce Tanrı beyaz, siyah, sarı, Malay ve kırmızı ırkları yarattı ve onları ayrı kıtalara yerleştirdi. Ve şayet O’nun düzenine müdahale olmasaydı, bu tür evlilikler için sebep de olmazdı. Irkları ayırması, Tanrı’nın ırkların karışmasını istemediğini gösterir!” Bu karardan sonra Loving ailesinin avukatları Yüksek Mahkeme’ye gitmişler.
Richard ve Mildred Loving, davalardan önce, Ocak 1965, Richmond
- Avukat Cohen, Brooklyn semtinde doğmuş, kendisi göçmen Yahudi asıllı bir kürk işçisinin oğlu. Babası sendikalar konusunda çok faalmiş.
- Hirschkop da Brooklyn’de doğmuş, Yahudi asıllı Ortodoks bir aileden geliyor. Daha sonra Hightstown - New Jersey’de yaşamışlar. Bu kasabada yaşarken patates tarlalarında çalışan siyahi geçici işçilerle arkadaş olmuş… Ayrıca onları sık sık babasının giyim mağazasında alışveriş yaparken görüyormuş. “Sosyal adalet tutkusunu” çocukluğunda bu işçilerle tanışmasına bağlıyormuş.
Solda Avukat Bernard S. Cohen, sağda Avukat Philip J. Hirschkop
Bu davadan sonra iki avukat da meşhur oldular
Loving ailesi Washington’daki sözlü duruşmalara katılmamış ancak avukatları Bernard S. Cohen, Richard Loving’in mahkemeye ilettiği mesajı aktarmış: “[Mahkemeye] karımı çok sevdiğimi ve Virginia’da onunla birlikte yaşayamamamın haksızlık olduğunu söyleyin!”
Loving ailesinin Virginia eyaletine karşı açtığı dava, 12 Haziran 1967’de oybirliğiyle Loving’lerin lehine sonuçlandı. Mahkeme, Virginia eyaletinin savunduğu - “yasanın beyaz ve siyah kişilere eşit şekilde uygulandığı ve aynı cezaları öngördüğü için ayrımcı olmadığı” yönündeki argümanını reddederek çiftin mahkumiyetlerini bozdu. Yüksek Mahkeme, ırklar arası evliliği yasaklayan yasanın, ABD Anayasasının (1868’de ilan edilen ve vatandaşlık haklarını ele alan) 14. Değişikliğinin hem adil yargılama hem de eşit koruma maddelerini ihlal ettiğine hükmetti. Loving’ler, Yüksek Mahkeme kararının ardından Virginia’ya geri döndüler.
Avukat Bernard S. Cohen, Loving çiftiyle görüşürken
Mahkemenin sonucu, sadece Virginia eyaleti ile ilgili değildi. Çiftin evlendiği 1958 yılında çoğu Amerika’nın güneyinde olan 24 eyalet, kararın alındığı 1967’de ise 16 eyalet, hâlâ ırklar arası evliliği yasaklayan yasaları yürürlükte tutuyordu. Davanın sonucundan hepsi etkilendiler.
Alabama başta olmak üzere birkaç eyalet, ırklar arası evliliği yasaklayan yasalarını yürürlükten kaldırmayı istemediler, ancak yasaları artık uygulanamaz hale geldi. Alabama, ırklar arası evlilik yasağını resmî olarak ancak 2000 yılında kaldırdı. Loving kararından sonra Alabama, ırklar arası evlilik yasalarını 1970 yılına kadar uygulamaya devam etti.
Richard ve Mildred Loving, evlatları Peggy, Donald ve Sidney ile beraber, Central Point’teki evlerinin önünde, 1967
Kararın 40. senesinde yapılan bir röportajda Mildred şöyle demiş:
“Bizim neslimiz, aslında çok net bir şekilde doğru olması gereken bir konuda acı bir şekilde bölünmüştü. Çoğunluk, hâkimin söylediğine, insanların ayrı tutulmasının Tanrı’nın planı olduğuna ve hükümetin âşık insanlara karşı ayrımcılık yapmasının normal olduğuna inanıyordu. Ama uzun yaşadım, büyük değişiklikler gördüm. Eski neslin korkuları ve önyargıları yerini yenilerine bıraktı, ama bence bugünün gençleri, birbirini seven herkesin evlenme hakkına sahip olduğunu anlıyor.
Şimdi harika çocuklarım ve torunlarımla çevriliyim. Richard’ı ve aşkımızı düşünmediğim gün geçmiyor. Başkaları bizim birbirimiz için “yanlış türden insan” olduğunu düşündüyse bile ne fark eder? Benim için, benim değer verdiğim kişiyle evlenme özgürlüğüne sahip olmak önemliydi. Bence tüm Amerikalılar; ırkları, cinsiyetleri veya cinsel yönelimleri ne olursa olsun, aynı evlenme özgürlüğüne sahip olmalıdır. Hükümetin, bazı insanların dinî inançlarını diğerlerinin üzerine dayatma hakkı yoktur. Özellikle de başka insanların medeni haklarını inkâr ediyorsa...
Ben hâlâ hiç politik bir insan değilim. Buna karşılık; siyahi veya beyaz, genç veya yaşlı, eşcinsel veya değil, pek çok insanın hayatta aradığı sevgiyi, bağlılığı, adaleti bulmasına ve istediği aileyi kurmasına destek olan bir mahkeme davasında Richard’ın ve benim ismimizin yer almasından gurur duyuyorum. Herkes için evlilik özgürlüğünü destekliyorum. Sevgi ve aşk, işte tam olarak bununla ilgili…”
Kaynaklar:
https://www.imdb.com/title/tt4669986/
https://en.wikipedia.org
