Şalom Gazetesi ve Şalom DERGİ çizeri İRVİN MANDEL’in ustaca gözlemlerinden oluşturduğu “Mozotros Ailesi” isimli bantlarından derlediği karikatür albümlerinin 9’uncusu raflarda yerini aldı. Türk Yahudilerinin günlük yaşamlarını kendine özgü üslubu ve mizah anlayışıyla karikatür severlerle paylaşan Mandel’in Şalom’daki ilk karikatürü 29 Ocak 1992 yılında yayınlandı. Mandel’in “Mozotros” serisi olarak toplam dokuz Türkçe ve bir adet (dünyadaki tek) Ladino dilinde yayınlamış albümü yer alıyor.

Sevgili İrvin, niçin karikatür ve niçin Mozotros Ailesi?
Bu sorunun iki türlü cevabı olabilir. Birincisi hiçbir fikrim yok, çünkü böyle bir soruyu kendime hiç sormadım. İkincisi küçüklüğümden beri hep bir şeyler çiziktirmeye meraklıydım. Önceleri çizgi romanlardan çeşitli figürleri bakarak kopyalardım. İleri yaşlarımda bunu geliştirmeye başladım. İlk çizgi bantlarımı yurtdışında okurken öğrencilerin çıkardığı aylık dergide çizmeye başladım. Onun dışında Şalom’da çizmeye başlayana kadar hiç düzenli bir çalışmam olmadı. Halbuki bir şeyler üretmek ve bunu devamlı yapabilmeyi hep istiyordum ama beni zorlayan bir durum yoktu. Bir gün elimde birkaç örnekle Şalom’a gidip Mozotros bantlarını çizmeye kendim talip oldum ve kabul edildim; böylece Şalom’u kendime itici güç olarak kullandım. Aksi taktirde ara sıra çiziktirdiklerimle kalacak, yaptıklarım hiçbir yerde yayımlanmayacak, ben de devam etmeyecektim ve mizah dünyası beni hiç tanımamış olacaktı… 😊


İrvin Mandel ve yeni albümü Mozotros Ailesi IX

Yaklaşık 35 yıldır Şalom Gazetesi’nde ve 15 yıldır da Şalom DERGİ’de karikatürlerin yer alıyor. Bu kadar uzun süre kesintisiz olarak üretmek zor olmalı….
Evet bu yıl 34’ü doldurup 35’e bastım. Bu sürede 9 Türkçe albüm + 1 Ladino dilinde albüm çıkarmışım. 35 sene önce sorsanız aklımın ucundan geçmezdi. Tabi burada önemli olan kalıcı bir şeyler bırakmak.

Üretmede “zor” tabirini kullanmayı tercih etmem zira benim için bu bir hobi, eğlenmek için yaptığım bir şey; yani beni mecbur eden bir şey değil. Konuları bulmak mı zor dersen onlar da bir şekilde bulunuyor. Gerek çevre gözlemlerimden gerekse ülkede ve dünyada meydana gelen olaylar, konuları hazır önüme getiriyor. İşin asıl zorluğu belki o konularla bağlantılı espriyi üretmek. Orada da espri genelde konu ile birlikte geliyor. Bazen güzel bir konu bulup bir espri oturtamadığım da olmuyor değil, o zaman da en kötü o konudan vaz geçiyorum. Espriyi bulduğum zaman da eğer beni güldürüyor veya gülümsetiyorsa, iyi olmuş deyip bandı sonlandırıyorum.


Ayşe Kulin'in Hazan isimli kitabından

Senin karikatürlerin sadece düşündürmüyor, güldürüyor da… Eleştiriyi mizahla yapabilmek özel bir yetenek; pozitif biri misin?
Karikatürlerim ne kadar düşündürüyor ne kadar güldürüyor bilmiyorum, bunu ölçebilecek bir aracım yok. Hoş sosyal medyada bazı beğeni ve yorumlar alıyorum ama bunlar sınırlı sayıda. Ama amacımın öncelikle güldürmek ya da gülümsetmek olduğunu söyleyebilirim. Bir de şu var tabi, herkesin çıkardığı anlam farklı olabiliyor. Aslında güldükleri esprinin tam da benim yapmak istediğim espriyle örtüşmediği de olabiliyor. Genelde iki kareli bantların ilk karesi konuyu ve eleştiriyi içeriyor ikinci karesi espriyi. Ama belirttiğim gibi, vermek istediğim mesaj ne kadar geçiyor bilemiyorum.

Çok pozitif olduğumu söyleyemem, daha çok gerçekçi biri olduğumu düşünüyorum.

Sanırım karikatürlerin sadece Şalom’da yer almadı; farklı kitaplarda da çizgilerinle katkıda bulundun…
Evet geçmişte farklı kitaplarda daha çok vinyet tarzı çizimlerim yer aldı. Örneğin, Ayşe Kulin’in “Hayal” ve “Hazan” adlı iki kitabında, Robert Schild’in “Aşkenaz Mizahında Gezintiler” kitabında, Yakup Almelek’in tiyatro eserlerinde ve Selim Salti’nin Ladino dilinde kaleme aldığı “101 Kuentos Modernos de Djoha” kitabında…


Selim Salti’nin “101 Kuentos Modernos de Djoha” kitabından

Çizeceğin bir konuyu önceden araştırır mısın, çizim aşamaları nasıl gerçekleşiyor?
Benim bantlarım uzun uzadıya bir araştırma gerektirecek konular içermiyor. Genelde sosyal hayattan veya dünya ve ülke gündeminden esinlenerek üretiyorum. Konular çoğu kez son dakikada aklıma gelir. Önce kurşun kalemle eskizi çizerim daha sonra keçeli kalemle üzerinden geçerim. Bilgisayara taradıktan sonra bilgisayar üzerine düzeltmeleri, eklemeleri ve çıkarmaları yaparım. Çizgi bant bu şekilde son halini alır, dolayısıyla kalemle çizdiğim orijinali ile çok farklı bir sonuç ortaya çıkar.

Karikatürlerinle özellikle vermek istediğin bir mesaj var mı?
Kesinlikle bir mesaj vermek gibi bir iddiam yok. Zaten çok farklı konuları işliyorum, her konu kendi içinde bir hiciv veya bir eleştiri içeriyor, sonunda da bir espri ile bitiyor. Bundan anlam çıkarmak, espriyi anlamak, farklı anlamak veya hiç anlamamak okuyucuya kalıyor.